[MINH HUỆ 8-10-2005] Thời đầu những năm Trinh Quan (627-647) triều đại nhà Đường, có người đệ tŕnh thư thỉnh cầu trừ bỏ nịnh thần. Đức Vua Đường Thái Tông hỏi: “Trẫm bổ nhiệm quan viên, là để họ trở thành những hiền thần. Theo khanh, làm thế nào phân biệt ai là nịnh thần?”
Người đă viết thư đó trả lời: “Tâu bệ hạ, hạ thần ở nơi dân chúng, không biết rơ ai là nịnh thần trong cung. Nếu bệ hạ muốn biết, th́ bệ hạ giả vờ nổi giận để thử ḷng người. Nếu ai không sợ hăi mà đứng ra can gián, th́ đó chắc chắn là người cương trực. C̣n ai thuận theo mà a dua xu phụ th́ quả nhiên là nịnh thần.”
Bấy giờ, Đường Thái Tông nói với Phong Đức Di: “Ḍng nước chảy kia trong hay đục, ấy cũng là từ nguồn nước định ra. Vua ví như nguồn nước, trăm họ tựa như ḍng. Vua tự thân làm điều giả dối, lại c̣n muốn triều thần công minh chính trực là sao? Đầu nguồn đă dơ bẩn, lại đ̣i có nước trong? Như thế không hợp đạo lư. Trẫm xưa nay vẫn cho rằng Nguỵ Vũ Đế giảo trá, nên tự trong ḷng khinh bỉ ông ta lắm. Lấy lối hành xử đó làm gương sao được?” Xong, Đường Thái Tông bảo người đă dâng thư: “Trẫm vẫn mong lấy ‘đại tín’ làm phương châm cho hành xử trong thiên hạ. Không dùng ‘lừa dối’ để giáo hoá dân chúng. Lời của khanh dẫu có chỗ hay, nhưng Trẫm không thể làm theo được.”
Đến năm Trinh Quan thứ 17, Đường Thái Tôn nói với triều thần: “Trong Tả Truyện có viết ‘khứ thực tồn tín’ (bỏ miếng ăn để giữ chứ ‘tín’), Khổng Tử viết ‘dân vô tín bất lập’ (với dân mà không có ‘tín’ th́ không thể đứng được). Năm xưa khi Hạng Vũ đem quân tiến vào Hàm Dương là đă khống chế được thiên hạ rồi. Nếu ông ta biết đề cao ‘nhân lễ nghĩa trí tín’, th́ sau này Lưu Bang làm sao đoạt nổi thiên hạ?”
Nghe vậy Pḥng Huyền Linh nói: “Vẫn nói ‘nhân lễ nghĩa trí tín’ là ‘ngũ thường’. Trong năm cái đó, thiếu một cái là không được. Biết khéo dùng cho đủ, sẽ ích lợi vô cùng. Vua Ân đời nhà Trụ khinh mạn chê bai ‘ngũ thường’, sau bị Vũ Vương lấy mất thiên hạ. Hạng Vũ không giữ chữ ‘tín’, sau bị Hán Cao Tổ lật đổ. Quả đúng như lời hoàng thượng nói.”
Theo Trinh Quan chính yếu.
Bản tiếng Hán:
http://minghui.ca/mh/articles/2005/10/8/111754.html.
Bản tiếng Anh: http://clearwisdom.net/emh/articles/2005/10/20/66056.html.
Copyright
of www.clearwisdom.net